Ảnh dùng cho giấy tờ tuỳ thân và hồ sơ chính thức phải phản ánh đúng khuôn mặt hiện tại của bạn; khuôn mặt không được làm đẹp, làm thon, đổi màu mắt hay xoá nốt ruồi, sẹo. Tiệm chụp ảnh thẻ chỉ nên làm những việc kỹ thuật như căn khung, chỉnh sáng cho đúng thực tế, làm sạch phông nền. Mọi thay đổi trên chính khuôn mặt đều có thể khiến ảnh bị từ chối, và trong trường hợp cố ý làm sai lệch nhân thân thì còn kéo theo hệ quả pháp lý.
Bài này không hướng dẫn cách chỉnh ảnh thẻ. Nó giải thích vì sao có giới hạn đó, việc gì tiệm được làm và không được làm, điều gì xảy ra khi ảnh bị chỉnh quá tay, và cách chụp lại để khỏi cần chỉnh. Yêu cầu kỹ thuật cụ thể của từng loại giấy tờ như cỡ ảnh, nền, tư thế do cơ quan cấp quy định và có thể thay đổi, nên bạn luôn xem hướng dẫn hiện hành của nơi nhận hồ sơ.
Vì sao ảnh giấy tờ không được sửa khuôn mặt
Ảnh trên căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe hay hồ sơ thi cử có một chức năng duy nhất: giúp người khác đối chiếu và xác nhận đây đúng là bạn. Người đối chiếu có thể là cán bộ ở cửa khẩu, giám thị phòng thi, nhân viên ngân hàng, và ngày càng nhiều là hệ thống nhận diện khuôn mặt tự động. Khi khuôn mặt trong ảnh khác khuôn mặt thật, dù chỉ do làm thon cằm hay làm to mắt, chức năng đó bị phá vỡ.
Với hệ thống tự động, ảnh đã qua bộ lọc làm đẹp có thể làm giảm độ khớp khi so khuôn mặt, dẫn tới bị yêu cầu kiểm tra thủ công, chậm thủ tục, hoặc bị từ chối hồ sơ. Với người kiểm tra, một khuôn mặt mịn bất thường, không có nếp nhăn ở tuổi trung niên, hay hai bên mặt mất cân đối do kéo giãn là dấu hiệu đáng ngờ khiến họ hỏi thêm.
Ở mức cao hơn, việc cố ý sửa ảnh để làm sai lệch nhân thân, chẳng hạn thay mặt người khác vào hồ sơ thi hộ hay ảnh trên giấy tờ, có thể bị xử lý theo quy định về làm giả và sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức trong pháp luật hình sự và hành chính. Ranh giới giữa làm đẹp và làm giả không nằm ở công cụ mà ở mục đích và mức độ, nhưng với ảnh giấy tờ, lựa chọn an toàn duy nhất là không sửa khuôn mặt.
Tiệm ảnh thẻ được làm gì, không nên làm gì
Bảng dưới phân biệt theo nguyên lý chung. Một số loại giấy tờ có quy định khắt khe hơn, chẳng hạn cấm cả việc chỉnh nền bằng phần mềm; luôn kiểm hướng dẫn hiện hành của nơi nhận.
| Thao tác | Đánh giá | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cắt khung, căn đầu vào giữa đúng tỉ lệ | Được | Là bước kỹ thuật, không đổi nội dung |
| Chỉnh sáng, cân bằng trắng cho giống màu da thật | Được, ở mức trả về thực tế | Không làm trắng da hơn hay đổi tông |
| Làm sạch phông nền, xoá bụi trên nền | Thường được | Một số nơi yêu cầu chụp sẵn nền đúng màu, không thay nền bằng phần mềm |
| Xoá mụn tạm thời, vết xước nhỏ trên da | Vùng xám, nên hạn chế | Nhiều hướng dẫn quốc tế cấm mọi chỉnh sửa trên mặt; an toàn nhất là không làm |
| Xoá nốt ruồi, sẹo, nếp nhăn | Không nên | Đây là đặc điểm nhận dạng |
| Làm thon mặt, to mắt, sống mũi cao | Không được | Thay đổi cấu trúc khuôn mặt |
| Đổi màu mắt, màu tóc, ghép tóc | Không được | Sai lệch đặc điểm nhận dạng |
| Ghép mặt vào thân mặc áo vest sẵn | Không nên | Một số nơi chấp nhận, nhiều nơi coi là ảnh ghép; chụp thật với trang phục phù hợp |
Nếu tiệm chủ động đề nghị "làm đẹp" cho ảnh thẻ, bạn có quyền từ chối và yêu cầu bản chỉ chỉnh kỹ thuật. Một tiệm làm nghề lâu năm sẽ hiểu ngay khi bạn nói ảnh dùng cho hộ chiếu hay hồ sơ thi.
Những lỗi khiến ảnh hồ sơ bị trả lại mà người chụp hay mắc
Ảnh làm mịn da quá mức. Ảnh chụp bằng điện thoại có chế độ làm đẹp bật sẵn, hoặc qua ứng dụng chỉnh sửa, thường cho ra làn da không có kết cấu. Đây là lý do phổ biến khiến ảnh bị yêu cầu chụp lại.
Ảnh cũ không còn giống người hiện tại. Dùng lại ảnh thẻ chụp từ nhiều năm trước, khi bạn đã đổi kiểu tóc, tăng giảm cân đáng kể hoặc đã qua phẫu thuật thẩm mỹ, có thể bị coi là không đúng hiện trạng.
Ảnh phóng to từ ảnh nhỏ. Cắt khuôn mặt từ một ảnh đời thường rồi phóng to bằng AI để làm ảnh thẻ là cách làm sai. AI vẽ thêm chi tiết khuôn mặt, kết quả trông nét nhưng không còn là ảnh chụp đúng của bạn.
Ảnh có bóng đổ, đeo kính loá, đội mũ. Các lỗi tư thế và ánh sáng thường được nêu rõ trong hướng dẫn chụp của từng loại giấy tờ. Chụp lại đúng cách nhanh hơn nhiều so với cố sửa bằng phần mềm.
Nền và trang phục trùng màu. Áo trắng trên nền trắng làm mất đường viền vai, khiến ảnh khó đọc. Chọn áo có màu khác nền ngay từ đầu.
Chụp ảnh thẻ đạt chuẩn để khỏi phải chỉnh
Thay vì sửa ảnh, hãy làm cho tấm chụp đạt ngay từ đầu. Những bước dưới đây áp dụng chung; số đo cụ thể về cỡ ảnh và tỉ lệ đầu theo hướng dẫn hiện hành của nơi nhận hồ sơ.
- Đọc trước yêu cầu của loại giấy tờ: cỡ ảnh, màu nền, có được đeo kính không, ảnh chụp trong thời gian bao lâu.
- Chọn tiệm có phông nền và đèn chiếu đều, hoặc đứng trước bức tường trơn sáng màu với ánh sáng cửa sổ dịu nếu tự chụp và loại giấy tờ cho phép.
- Để tóc gọn, lộ rõ hai tai và trán nếu hướng dẫn yêu cầu; tránh trang điểm đậm làm đổi đường nét.
- Nhìn thẳng vào ống kính, nét mặt tự nhiên, miệng khép, đầu không nghiêng.
- Tắt chế độ làm đẹp trên điện thoại hoặc yêu cầu tiệm không bật bộ lọc nào.
- Xem lại ảnh ngay tại chỗ ở cỡ lớn: mắt có mở rõ không, có bóng sau đầu không, có loá trên kính không. Chụp lại vài lần nếu cần.
Một mẹo nhỏ: nhiều người căng thẳng nên mặt cứng và mắt nheo. Hít thở sâu, nhìn ra xa vài giây rồi mới nhìn lại ống kính thường cho nét mặt thư giãn hơn mà không cần chỉnh gì.
Ảnh hồ sơ xin việc, ảnh thẻ học sinh: có thoải mái hơn không
Không phải ảnh nào gọi là ảnh thẻ cũng có cùng mức khắt khe. Ảnh trên hồ sơ xin việc, ảnh đại diện trên trang tuyển dụng hay ảnh thẻ học sinh dùng nội bộ trường không phải giấy tờ tuỳ thân do cơ quan nhà nước cấp. Chỉnh sáng, chỉnh màu nhẹ cho ảnh đẹp hơn ở những chỗ này là bình thường.
Tuy vậy, nguyên tắc trung thực vẫn đáng giữ. Nhà tuyển dụng gặp bạn ngoài đời và nhận ra khuôn mặt khác hẳn ảnh sẽ có cảm giác bị đánh lừa, dù không ai nói ra. Ảnh thẻ học sinh dùng cho thẻ dự thi, thẻ thư viện, thẻ ra vào cổng trường là để đối chiếu, nên cũng không nên sửa khuôn mặt.
Riêng hồ sơ thi tuyển, thi chứng chỉ, ảnh còn liên quan tới việc ngăn thi hộ. Ảnh bị chỉnh nhiều có thể khiến giám thị nghi ngờ và mời thí sinh đối chiếu thêm giấy tờ, làm mất thời gian trong ngày thi vốn đã căng thẳng.
Khi nghi ngờ ảnh của mình hoặc người khác đã bị sửa để làm giả
Bạn có thể gặp tình huống ngược lại: phát hiện ảnh của mình bị ghép vào giấy tờ của người khác, hoặc thấy một hồ sơ có ảnh chỉnh sửa đáng ngờ trong công việc. Những việc nên làm:
- Không tự chỉnh sửa, không tự công khai tấm ảnh nghi bị làm giả lên mạng, vì có thể làm mất giá trị chứng cứ và ảnh hưởng người khác.
- Giữ nguyên bản bạn nhận được, ghi lại nguồn, thời điểm, người gửi.
- Với giấy tờ tuỳ thân bị làm giả có ảnh của bạn, báo cơ quan công an nơi gần nhất để được hướng dẫn.
- Trong công việc tuyển dụng, hồ sơ, báo người phụ trách theo quy trình nội bộ, không tự kết luận.
- Hỏi luật sư trên AI Cố Vấn nếu cần hiểu quyền và nghĩa vụ của mình trong tình huống cụ thể.
Nếu tài khoản hay giấy tờ của bạn bị kẻ gian dùng để vay tiền, mở tài khoản, việc báo sớm và lưu giữ bằng chứng là yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ bạn khỏi các nghĩa vụ không phải của mình.
Ứng dụng tạo ảnh thẻ từ ảnh tự chụp bằng AI: dùng cho hồ sơ được không
Gần đây có nhiều ứng dụng hứa biến một tấm ảnh tự chụp ở nhà thành ảnh thẻ đẹp: tự đổi nền, tự mặc áo sơ mi, áo vest, tự chỉnh tóc và làm mịn da. Một số loại chỉ cắt khung và thay nền, một số khác dùng AI vẽ lại gần như toàn bộ phần thân và một phần khuôn mặt. Với ảnh đại diện mạng xã hội thì không sao, nhưng với giấy tờ tuỳ thân và hồ sơ chính thức, loại ảnh dựng lại bằng AI không phải là ảnh chụp đúng của bạn.
Trước khi dùng loại ứng dụng này cho bất kỳ hồ sơ nào, hãy đọc hướng dẫn của nơi nhận: nhiều nơi yêu cầu ảnh chụp không qua chỉnh sửa, một số dịch vụ công trực tuyến có chức năng chụp ảnh trực tiếp để tránh ảnh đã qua xử lý. Ngoài ra, tải ảnh khuôn mặt lên một ứng dụng lạ là đưa dữ liệu sinh trắc của mình cho bên thứ ba. Hãy đọc điều khoản về việc lưu và dùng ảnh, ưu tiên công cụ chạy ngay trên máy, và không tải kèm ảnh giấy tờ có số định danh.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm chỉnh sáng và làm sạch nền ảnh thẻ có vi phạm gì không?
Thường không, nếu chỉ đưa ảnh về đúng màu và độ sáng thực tế và làm sạch phông. Tuy vậy một số loại giấy tờ yêu cầu chụp sẵn nền đúng màu, không thay nền bằng phần mềm; hãy kiểm hướng dẫn của nơi nhận.
Dùng ảnh thẻ đã bật chế độ làm đẹp trên điện thoại có sao không?
Có thể bị trả lại hồ sơ vì da mịn bất thường hoặc đường nét bị biến đổi. Hệ thống đối chiếu khuôn mặt cũng có thể khớp kém hơn. Nên tắt chế độ làm đẹp và chụp lại bằng ánh sáng đều.
Có được xoá nốt ruồi trên ảnh căn cước không?
Không nên. Nốt ruồi, sẹo là đặc điểm nhận dạng, và nhiều giấy tờ còn ghi đặc điểm nhận dạng riêng. Xoá chúng làm ảnh kém giống người thật, có thể dẫn tới việc bị yêu cầu chụp lại.
Phóng to ảnh cũ bằng AI để làm ảnh thẻ có được không?
Không nên. AI vẽ lại chi tiết khuôn mặt, nên kết quả không còn là ảnh chụp đúng của bạn. Ảnh giấy tờ cần chụp mới, đúng hiện trạng, theo yêu cầu kỹ thuật của nơi nhận hồ sơ.
Ảnh trên hồ sơ xin việc có được chỉnh đẹp không?
Chỉnh sáng, màu nhẹ là bình thường vì đây không phải giấy tờ tuỳ thân. Nhưng không nên sửa khuôn mặt đến mức người tuyển dụng gặp ngoài đời không nhận ra, vì ấn tượng đầu tiên về sự trung thực rất quan trọng.
Chụp ảnh thẻ sau phẫu thuật thẩm mỹ thì giấy tờ cũ có cần đổi không?
Nếu khuôn mặt thay đổi đáng kể, giấy tờ cũ có thể gây khó khăn khi đối chiếu. Quy định về việc cấp đổi tuỳ loại giấy tờ và thay đổi theo thời gian, nên hỏi cơ quan cấp giấy tờ hoặc tra hướng dẫn hiện hành.