Cách chắc chắn nhất để không phải làm nét một tấm ảnh là có sẵn một tấm khác nét hơn chụp cùng lúc. Thợ ảnh chuyên nghiệp hiếm khi chụp một tấm cho khoảnh khắc quan trọng: họ chụp một loạt rồi chọn. Lý do đơn giản: trong một loạt năm tấm, độ rung tay, chuyển động của người, điểm lấy nét đều thay đổi chút ít, và gần như luôn có một tấm tốt hơn hẳn các tấm còn lại. Một giây bấm thêm rẻ hơn nhiều so với một buổi tối ngồi cứu ảnh.
Bài này hướng dẫn cách chụp liên tiếp trên điện thoại, khi nào nên dùng, cách soi một loạt ảnh để chọn đúng tấm nét nhất mà không mất cả tiếng, những tiêu chí chọn ngoài độ nét, và cách dọn bớt để thư viện không đầy ắp ảnh trùng.
Vì sao trong một loạt ảnh thường có một tấm nét hơn hẳn
Khi bạn cầm máy bằng tay, tay không bao giờ đứng yên hoàn toàn mà dao động nhẹ liên tục, có lúc gần như dừng, có lúc giật nhanh. Một tấm chụp đúng lúc tay gần như dừng sẽ nét hơn nhiều so với tấm chụp đúng lúc tay giật. Bạn không thể biết trước khoảnh khắc nào tay dừng, nhưng chụp liên tiếp thì xác suất có ít nhất một tấm rơi vào khoảnh khắc đó tăng lên đáng kể.
Với người đang chuyển động, nguyên lý tương tự: trong một chuỗi động tác, có những thời điểm chuyển động gần như bằng không, như đỉnh cú nhảy, lúc quay đầu, lúc dừng lại cười. Chụp liên tiếp gần như chắc chắn bắt được một trong những thời điểm đó. Với việc lấy nét, mỗi tấm trong loạt có thể được máy điều chỉnh nét lại một chút, nên nếu tấm đầu trượt, tấm sau có thể đúng.
Cuối cùng là yếu tố con người: mắt nhắm, miệng đang nói dở, ai đó quay đi. Trong ảnh nhóm, xác suất một trong mười người chớp mắt ở một tấm bất kỳ là khá cao. Chụp nhiều tấm là cách đơn giản để có một tấm mà ai cũng mở mắt.
Khi nào nên chụp liên tiếp
Không phải lúc nào cũng cần chụp loạt; với phong cảnh tĩnh ngoài nắng, một tấm thường là đủ. Nên chụp liên tiếp trong những tình huống sau:
- Ánh sáng yếu: trong nhà buổi tối, quán cà phê, hội trường. Máy dùng thời gian màn trập dài hơn nên dễ rung.
- Người hoặc vật chuyển động: trẻ con chơi đùa, thú cưng, người đang múa, chơi thể thao.
- Ảnh nhóm: càng đông người càng nên chụp nhiều tấm để có một tấm không ai nhắm mắt.
- Khoảnh khắc không lặp lại: thổi nến, trao nhẫn, nhận bằng, ôm nhau ở sân bay.
- Zoom xa hoặc dùng ống tele: mọi rung động nhỏ đều bị phóng to.
- Chụp cầm tay không có điểm tựa: đứng trên thuyền, trên xe, trên cầu treo có rung.
Ngược lại, với chế độ chụp đêm hoặc chụp phơi sáng lâu, máy đã tự ghép nhiều khung hình; chụp liên tục ở chế độ đó thường không khả dụng hoặc không cần. Khi đó, chụp hai ba lần riêng rẽ, mỗi lần giữ máy yên tới khi xong.
Các cách chụp nhiều tấm trên điện thoại
Mỗi điện thoại gọi tên và bố trí khác nhau; cách thao tác cụ thể nên xem hướng dẫn của máy mình. Theo loại, có mấy cách phổ biến:
| Cách | Thao tác chung | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Chụp liên tục | Giữ hoặc vuốt nút chụp, máy chụp nhiều tấm mỗi giây | Chuyển động nhanh, thể thao, trẻ chạy | Sinh rất nhiều ảnh, cần chọn và dọn |
| Bấm nhiều lần | Chạm nút chụp ba đến năm lần liên tiếp | Ảnh nhóm, chân dung, cảnh tối | Chạm nhẹ để khỏi làm rung máy |
| Ảnh động kèm theo | Máy ghi vài giây trước và sau khi bấm | Chọn lại khoảnh khắc sau khi chụp | Khung hình chọn lại thường nhỏ hơn ảnh chính |
| Hẹn giờ kèm chụp nhiều tấm | Đặt hẹn giờ, máy tự chụp loạt | Ảnh nhóm có cả người chụp, máy đặt trên giá | Cần điểm đặt máy chắc chắn |
| Quay video rồi trích khung | Quay đoạn ngắn, chọn khung đẹp | Chuyển động liên tục khó đoán | Khung từ video kém nét hơn ảnh chụp |
Chụp liên tục ở tốc độ cao thường dùng thời gian màn trập ngắn hơn nếu đủ sáng, nên cũng giúp giảm nhoè do chuyển động. Ở nơi tối, máy có thể chậm lại hoặc giảm chất lượng mỗi tấm; khi đó bấm nhiều lần riêng rẽ lại cho chất lượng tốt hơn.
Soi một loạt ảnh để chọn tấm nét nhất
Chọn ảnh là phần nhiều người bỏ qua, để lại hàng chục tấm gần giống nhau trong thư viện. Quy trình dưới đây giúp chọn nhanh, mỗi loạt khoảng một phút:
- Mở loạt ảnh ở chế độ xem từng tấm, lướt nhanh một lượt ở cỡ toàn màn hình để loại ngay những tấm hỏng rõ: nhắm mắt, quay đi, khung lệch.
- Với các tấm còn lại, phóng to lên cỡ thật vào cùng một điểm, thường là mắt của chủ thể chính. Nhiều ứng dụng xem ảnh giữ nguyên vị trí phóng to khi bạn vuốt sang tấm bên cạnh, rất tiện để so.
- So mép rõ nhất: viền mắt, lông mày, sợi tóc, chữ trên áo. Tấm nào mép sắc, không có bóng đôi, chọn tấm đó.
- Nếu hai ba tấm gần như ngang nhau về độ nét, chọn theo biểu cảm: nụ cười tự nhiên, ánh mắt, cử chỉ.
- Đánh dấu yêu thích tấm được chọn, hoặc dùng chức năng chọn ảnh chính trong loạt nếu máy có.
- Xoá những tấm còn lại ngay, hoặc ít nhất đánh dấu để dọn sau. Để lâu, việc dọn sẽ không bao giờ xảy ra.
Soi ở cỡ thật là bước quyết định. Ở cỡ toàn màn hình điện thoại, gần như mọi tấm đều trông nét; chỉ khi phóng to mới thấy tấm nào rung nhẹ.
Ngoài độ nét, còn gì khi chọn ảnh
Biểu cảm thắng độ nét một chút. Giữa một tấm nét căng nhưng mặt cứng và một tấm hơi mềm nhưng nụ cười tự nhiên, nhiều gia đình sẽ chọn tấm thứ hai, và thường đúng. Độ nét chỉ cần đủ cho cỡ sẽ dùng.
Nét đúng chỗ quan trọng hơn nét toàn ảnh. Tấm có mắt nét mà vai hơi mềm tốt hơn tấm có hậu cảnh nét mà mắt mềm. Mắt người xem luôn tìm tới mắt chủ thể trước.
Ánh sáng và bố cục. Trong loạt ảnh, ánh sáng có thể thay đổi khi người di chuyển, mây che. Tấm có ánh sáng đẹp trên khuôn mặt đáng cân nhắc hơn.
Ảnh nhóm cần mọi người ổn. Không có tấm nào hoàn hảo cho mọi người? Một số ứng dụng cho phép ghép khuôn mặt từ các tấm khác nhau. Nếu dùng, hãy ghi chú cho gia đình biết đó là ảnh ghép và chỉ dùng cho kỷ niệm, không dùng cho mục đích cần ảnh nguyên bản.
Cỡ sẽ dùng quyết định mức nét cần có. Ảnh để làm hình nền điện thoại hay gửi cho ông bà xem chỉ cần nét ở cỡ màn hình; ảnh để in khổ lớn treo phòng khách cần tấm nét nhất ở cỡ thật. Biết trước mục đích giúp bạn chọn nhanh hơn, không mất thời gian so từng sợi tóc cho một tấm chỉ để xem trên điện thoại.
Làm cho cả loạt cùng tốt hơn trước khi bấm
Chụp loạt không thay được cách cầm máy đúng. Nếu tấm nào trong loạt cũng rung, chọn mãi cũng không ra tấm nét. Mấy việc dưới đây làm trước khi bấm sẽ nâng chất lượng của cả loạt:
- Lau ống kính một lượt; dầu từ ngón tay làm mọi tấm trong loạt cùng đục như nhau.
- Chạm chọn điểm nét vào mắt chủ thể và giữ để khoá nét, để cả loạt không bị máy chuyển nét sang hậu cảnh.
- Cầm máy bằng hai tay, khuỷu tay ép sát người, hoặc tì vào điểm tựa như lưng ghế, cột, mép bàn.
- Chọn ống kính thật thay vì zoom số, nhất là khi trời tối.
- Tìm chỗ sáng hơn nếu có thể: ra gần cửa sổ, bật thêm đèn. Thêm ánh sáng giúp máy dùng thời gian màn trập ngắn cho mọi tấm.
- Báo trước cho mọi người khi chụp ảnh nhóm, ví dụ đếm nhịp, để giảm số tấm có người nhắm mắt hoặc quay đi.
Khi các điều kiện cơ bản đã tốt, chụp loạt chỉ còn làm nhiệm vụ cuối cùng: chọn ra khoảnh khắc đẹp nhất trong những tấm đều đã dùng được, thay vì cứu vớt một tấm duy nhất may mắn không rung.
Dọn thư viện sau khi chụp loạt
Chụp liên tiếp là thói quen tốt cho độ nét nhưng xấu cho bộ nhớ nếu không dọn. Một buổi sinh nhật có thể sinh ra vài trăm tấm, phần lớn gần như giống hệt nhau. Thư viện đầy ảnh trùng khiến lần sau tìm ảnh khó hơn, sao lưu chậm hơn, và nhiều người chọn cách tắt hẳn chụp liên tiếp, quay lại với một tấm mờ.
Cách dọn hiệu quả nhất là chọn ngay trong ngày, như quy trình ở trên. Nếu đã để dồn, nhiều ứng dụng thư viện ảnh có chức năng gợi ý ảnh trùng hoặc gần giống để xoá hàng loạt; dùng được, nhưng nên xem lại trước khi xoá vĩnh viễn vì máy có thể giữ tấm kém nét hơn. Thư mục ảnh đã xoá thường giữ lại một thời gian trước khi xoá hẳn; kiểm tra thư mục đó trước khi dọn sạch.
Ví dụ giả định: một ông bố ở Tây Ninh chụp con trong buổi đi chơi công viên, mỗi khoảnh khắc chụp năm đến mười tấm. Tối về, ông ngồi chọn khoảng mười lăm phút, giữ lại hơn ba chục tấm nét nhất từ vài trăm tấm, xoá phần còn lại. Thư viện gọn, ảnh nào cũng dùng được, và không tấm nào cần đem đi làm nét.
Một lưu ý về quyền riêng tư: ảnh chụp liên tiếp ở nơi công cộng dễ có thêm người lạ trong khung. Khi chọn ảnh để đăng mạng, hãy chọn tấm mà người lạ không rõ mặt, hoặc cắt bỏ phần đó.
Câu hỏi thường gặp
Chụp liên tiếp có giúp ảnh nét hơn thật không?
Có, theo xác suất. Tay luôn dao động nhẹ và người luôn chuyển động chút ít, nên trong một loạt vài tấm thường có một tấm rơi vào lúc gần như đứng yên, nét hơn các tấm còn lại. Chụp loạt không làm từng tấm nét hơn, nhưng tăng cơ hội có một tấm nét.
Nên chụp bao nhiêu tấm cho một khoảnh khắc?
Không có con số cố định. Với ảnh chân dung hoặc ảnh nhóm, ba đến năm tấm thường đủ. Với trẻ con chạy nhảy hay thể thao, chế độ chụp liên tục vài giây cho nhiều lựa chọn hơn. Ảnh nhóm càng đông người càng nên chụp nhiều tấm để có tấm không ai nhắm mắt.
Làm sao so độ nét giữa các tấm nhanh nhất?
Phóng to lên cỡ thật vào cùng một điểm, thường là mắt chủ thể, rồi vuốt qua lại giữa các tấm. Nhiều ứng dụng xem ảnh giữ vị trí phóng to khi chuyển tấm. So mép rõ nhất như viền mắt, sợi tóc; tấm không có bóng đôi là tấm nét nhất.
Chụp liên tục trong nhà tối có hiệu quả không?
Kém hơn ngoài trời. Ở nơi tối, máy có thể chậm lại hoặc giảm chất lượng mỗi tấm trong chế độ chụp liên tục. Khi đó nên bấm nhiều lần riêng rẽ, mỗi lần giữ máy yên, tìm điểm tựa và thêm ánh sáng nếu được.
Có nên dùng chức năng ghép khuôn mặt từ nhiều tấm không?
Có thể dùng cho ảnh nhóm kỷ niệm khi không có tấm nào mọi người đều ổn. Nhưng nên cho gia đình biết đó là ảnh ghép, và không dùng cho mục đích cần ảnh nguyên bản như tư liệu, hồ sơ hay làm bằng chứng.
Chụp nhiều tấm có làm đầy bộ nhớ không và dọn thế nào?
Có, nếu không dọn. Cách tốt nhất là chọn tấm đẹp và xoá phần còn lại ngay trong ngày. Nếu đã dồn nhiều, dùng chức năng gợi ý ảnh trùng của thư viện ảnh nhưng xem lại trước khi xoá vĩnh viễn, vì máy có thể giữ nhầm tấm kém nét.