PhongDai.comPhóng Đại
Khung hình video và ảnh chụp màn hình

Quay video để cắt ảnh đẹp: độ phân giải, số khung hình, màn trập và cách cầm máy

Muốn vừa có video vừa cắt được ảnh nét từ đó: chọn độ phân giải, số khung hình, màn trập, lấy nét và ánh sáng phù hợp, kèm những đánh đổi cần biết.

Young man filming his grandmother blowing out birthday candles in a courtyard in Can Tho, phone mounted on a small tripod, wide shot from the side, golden evening light, faces turned away

Muốn quay video để sau này cắt ra ảnh đẹp, hãy quay ở độ phân giải cao nhất máy hỗ trợ ổn định, chọn số khung hình mỗi giây cao hơn, có đủ ánh sáng để màn trập nhanh, khoá lấy nét vào người chính và giữ máy thật vững. Mỗi lựa chọn đều có cái giá: tệp nặng hơn, pin tụt nhanh hơn, video có thể trông kém mượt hơn.

Nhiều gia đình giờ không thuê thợ chụp ảnh cho sinh nhật, lễ đầy tháng hay buổi họp lớp mà chỉ quay một đoạn video bằng điện thoại. Lấy ảnh từ video có sẵn là một chuyện; bài này đi ngược lại: chuẩn bị ngay từ lúc quay để những khung hình về sau có thể đứng riêng như một tấm ảnh. Cài đặt cụ thể khác nhau theo máy, nên các con số chỉ là hướng tham khảo.

Hiểu đánh đổi: video mượt và khung hình nét không cùng một mục tiêu

Nhà quay phim có một quy tắc quen thuộc: đặt tốc độ màn trập khoảng gấp đôi số khung hình mỗi giây. Quay 25 khung mỗi giây thì màn trập quanh 1/50 giây. Ở tốc độ đó, mỗi khung hình chứa một vệt nhoè chuyển động vừa đủ để khi phát liên tục, chuyển động trông tự nhiên như mắt người thấy. Nhoè ấy là cố ý.

Nhưng chính vệt nhoè làm nên vẻ mượt lại là thứ phá một tấm ảnh tĩnh. Bàn tay đang vỗ, mái tóc đang hất, đứa trẻ đang chạy đều thành vệt. Muốn khung hình đứng riêng được thì màn trập phải nhanh hơn nhiều, có khi 1/250 giây hoặc nhanh hơn, và khi đó video phát lại có thể trông giật nhẹ, chuyển động như từng nấc.

Vì vậy trước khi quay, nên tự hỏi đoạn video này phục vụ gì chính. Nếu chủ yếu để xem lại như một bộ phim gia đình, cứ để máy tự động. Nếu bạn biết chắc sẽ cần ảnh từ đó, chẳng hạn không có ai chụp ảnh riêng, hãy nghiêng về phía khung hình nét và chấp nhận video bớt mượt. Có một cách dung hoà: quay ở số khung hình mỗi giây cao hơn, như phần sau giải thích, vì nó cho phép màn trập nhanh hơn mà video vẫn còn khá mượt.

Cũng nên nhớ: nhiều điện thoại cho phép bấm nút chụp ảnh ngay trong lúc đang quay. Ảnh chụp kiểu này thường được máy xử lý như ảnh tĩnh, có khi tốt hơn khung hình cắt ra. Nếu tay bạn rảnh, kết hợp cả hai là phương án an toàn nhất.

Chọn độ phân giải và số khung hình mỗi giây

Bảng dưới so các lựa chọn thường thấy trên điện thoại. Dung lượng chỉ ghi mức tương đối vì mỗi máy nén khác nhau.

Lựa chọnLợi cho việc cắt ảnhCái giáGợi ý dùng
Full HD, 30 khung/giâyẢnh khoảng 2 triệu điểm ảnh, đủ đăng mạngÍt chi tiết để cắt cúp hay in lớnQuay dài, máy yếu, bộ nhớ ít
4K, 30 khung/giâyGấp bốn lần điểm ảnh, cắt cúp thoải mái hơnTệp nặng, máy nóng nhanh hơnKhoảnh khắc quan trọng, ánh sáng tốt
4K, 60 khung/giâyNhiều khung để chọn, màn trập có thể nhanh hơnTệp rất nặng, máy dễ nóng, một số máy giảm chất lượng trong tốiTrẻ nhỏ chạy nhảy, thể thao, múa
Quay chậmRất nhiều khung trong một khoảnh khắcĐộ phân giải thường thấp hơn, cần nhiều ánh sángMột động tác ngắn như thổi nến, tung hoa

Với phần lớn sự kiện gia đình, 4K ở 30 khung mỗi giây là điểm cân bằng tốt. Chuyển lên 60 khung khi chủ thể chuyển động nhiều và ánh sáng đủ. Trong phòng tối, 60 khung có thể buộc máy tăng độ nhạy sáng, sinh nhiễu hạt, khi đó khung hình lại kém đi.

Trước ngày quan trọng, hãy kiểm còn bao nhiêu bộ nhớ và quay thử một phút để biết máy của mình nặng cỡ nào. Hết bộ nhớ giữa buổi lễ là lỗi gặp thường xuyên hơn bạn nghĩ.

Màn trập và ánh sáng: thứ quyết định nhoè hay nét

Ánh sáng là cách chỉnh màn trập dễ nhất. Ứng dụng camera mặc định của nhiều máy không cho chỉnh tốc độ màn trập khi quay. Máy tự chọn theo ánh sáng: càng sáng, màn trập càng nhanh. Vì vậy mở thêm đèn, kéo rèm, đưa người chính ra gần cửa sổ là cách tăng độ nét khung hình hiệu quả nhất mà không cần biết gì về cài đặt.

Chế độ chuyên nghiệp nếu máy có. Một số máy có chế độ quay chuyên nghiệp cho đặt màn trập và độ nhạy sáng thủ công. Với chủ thể đi lại bình thường, thử từ 1/125 đến 1/250 giây; với trẻ chạy hay người múa, nhanh hơn nữa. Quay thử mười giây rồi dừng xem vài khung là biết ngay mức nào ổn.

Đèn trong nhà có thể gây sọc. Một số bóng đèn nhấp nháy theo dòng điện xoay chiều. Ở nước ta điện lưới 50 Hz, khi màn trập nhanh và số khung không khớp với nhịp nhấp nháy, video có thể hiện sọc tối chạy ngang. Gặp sọc, thử đổi số khung về 25 hoặc 50, hoặc bật thêm nguồn sáng ổn định như ánh sáng cửa sổ.

Nguồn sáng ngược làm khung hình bệt. Đứng quay người chính đang ngồi trước cửa sổ sáng, máy sẽ chỉnh theo vùng sáng và khuôn mặt chìm vào tối, hoặc ngược lại cửa sổ cháy trắng. Đổi chỗ đứng để ánh sáng chiếu từ phía bên hoặc phía trước người chính.

Lấy nét, phơi sáng và cách cầm máy

Khung hình nét cần cả ba thứ: máy lấy nét đúng người, độ sáng ổn định và máy không rung. Trình tự dưới làm trong chưa tới một phút trước khi bấm quay.

  1. Chạm và giữ vào người chính trên màn hình để khoá lấy nét và phơi sáng, nếu máy có chức năng này. Như vậy máy không tự nhảy nét sang người đi ngang hay chiếc bánh ở tiền cảnh.
  2. Nếu khoá được, kéo nhẹ thanh độ sáng xuống một chút. Khung hình hơi tối còn cứu được, vùng mặt cháy trắng thì không.
  3. Bật chống rung của máy. Chống rung điện tử thường cắt bớt viền khung hình, nên nếu cần giữ trọn khung 4K và có chân máy, có thể tắt đi.
  4. Dùng chân máy nhỏ, gậy có chân hoặc tì khuỷu tay vào thân, tựa lưng vào tường. Quay cầm tay thì giữ máy bằng hai tay, khuỷu tay khép sát người.
  5. Đứng gần hơn thay vì phóng to bằng ngón tay. Trên nhiều máy, phóng to kỹ thuật số là cắt bớt cảm biến và nội suy, mất chi tiết ngay từ lúc quay.
  6. Lau ống kính trước khi quay. Dấu vân tay trên kính làm cả video mờ đục, nhất là quanh nguồn sáng, và lỗi này không chỉnh lại được.

Một mẹo nhỏ: ở những khoảnh khắc quan trọng như cắt bánh, trao nhẫn, đứng yên lâu hơn bình thường vài giây trước và sau. Người trong cảnh thường khựng lại khi xong động tác, và khung hình đẹp nhất hay nằm trong quãng đó.

Bố cục khi quay để còn chỗ cắt ảnh

Video ngang tỷ lệ 16:9 trông đẹp trên tivi nhưng khi cắt ra làm ảnh chân dung dọc thì chỉ còn một dải hẹp ở giữa. Nếu bạn biết sẽ cần ảnh dọc của một người, hãy chừa khoảng trống trên đầu và dưới chân rộng hơn bình thường, hoặc quay một đoạn ngắn theo chiều dọc dành riêng cho việc lấy ảnh.

Với video 4K, bạn có một lợi thế: cắt lấy một phần tư khung hình vẫn còn khoảng 2 triệu điểm ảnh, ngang một khung Full HD đầy đủ. Vậy nên có thể quay rộng hơn một chút để chắc không mất ai, rồi cắt cúp sau. Video Full HD thì không có dư địa đó; quay rộng rồi cắt là ảnh nhỏ đi rất nhanh.

Tránh đặt người chính sát mép khung. Nhiều điện thoại có méo hình ở rìa với ống kính góc rộng, khuôn mặt ở mép bị kéo dài. Ống kính góc siêu rộng tiện cho cảnh đông người nhưng thường kém nét ở rìa và trong tối; muốn lấy ảnh chân dung, dùng ống kính chính của máy.

Cuối cùng, nghĩ tới hậu cảnh. Khung hình video không cho bạn nhiều cơ hội chọn góc như khi chụp ảnh, vì người quay thường đứng một chỗ. Đứng sao cho hậu cảnh gọn, không có cột điện mọc sau đầu người, không có ai đang ăn uống ngay sau lưng nhân vật chính, sẽ giúp những khung hình sau này dùng được làm ảnh.

Ví dụ giả định: chuẩn bị quay buổi mừng thọ bà nội

Giả sử gia đình bạn tổ chức mừng thọ bà nội trong phòng khách buổi tối, không thuê thợ ảnh, và bạn là người cầm điện thoại. Trước giờ khách tới, bạn bật hết đèn trần, thêm một đèn bàn chiếu từ phía bên chỗ bà sẽ ngồi, kéo ghế của bà ra khỏi khung cửa sổ đã tối. Bạn quay thử mười giây ở 4K, 30 khung mỗi giây, dừng lại xem: mặt bà sáng, khung hình không nhoè khi bà quay đầu chậm. Nếu nhoè, bạn thêm đèn chứ không đổi máy.

Lúc con cháu lên chúc thọ, bạn đặt máy lên chân máy nhỏ trên tủ, khoá nét vào bà, để máy quay liên tục; như vậy tay bạn rảnh để thỉnh thoảng bấm chụp ảnh. Đến phần thổi nến, cháu nhỏ chạy quanh, bạn chuyển sang 60 khung mỗi giây vì đèn đã đủ sáng. Sau mỗi khoảnh khắc chính, bạn để máy chạy thêm vài giây thay vì tắt ngay.

Tối hôm đó, bạn chép tệp gốc sang máy tính, xuất năm khung quanh lúc bà cười khi nhận hoa, chọn khung mắt bà mở và tay không nhoè. Ảnh ấy đủ in cỡ 13 × 18 cm để tặng các cô chú. Trong ví dụ này, không có bước nào cần thiết bị đắt tiền; phần lớn chất lượng đến từ ánh sáng, chân máy và việc giữ tệp gốc.

Sau buổi quay: cất giữ để không mất chất lượng

Chất lượng có thể mất ngay sau khi quay xong, ở khâu chia sẻ và cất giữ. Vài việc nên làm trong ngày:

  • Chép tệp gốc sang máy tính hoặc ổ lưu trữ bằng dây cáp hay chức năng chép tệp, không qua ứng dụng nhắn tin.
  • Khi gửi cho người nhà, gửi dạng tệp đính kèm hoặc chia sẻ thư mục lưu trữ, để người nhận cũng có bản gốc.
  • Nếu bật chế độ tối ưu bộ nhớ của dịch vụ lưu ảnh, kiểm xem bản gốc có thật sự được lưu trên đám mây trước khi xoá khỏi máy.
  • Đặt tên thư mục theo ngày và sự kiện để vài năm sau còn tìm được.
  • Đừng chỉnh rồi lưu đè lên tệp gốc; bản cắt ghép, thêm nhạc là tệp riêng.
  • Giữ ít nhất hai bản ở hai nơi khác nhau với những sự kiện không lặp lại.

Khi lấy ảnh ra từ video, hãy làm theo cách đã nói ở bài lấy ảnh từ video: chọn khung đứng yên, xuất đúng độ phân giải gốc, lưu dạng không nén thêm. Quay đúng từ đầu cộng với xuất đúng ở cuối thì một đoạn video điện thoại có thể cho bạn những tấm ảnh in cỡ vừa mà người xem khó nhận ra nguồn gốc.

Câu hỏi thường gặp

Nên quay 4K hay Full HD nếu muốn cắt ảnh từ video?

Nếu máy quay 4K ổn định và còn đủ bộ nhớ, nên chọn 4K vì mỗi khung có gấp bốn lần điểm ảnh, cắt cúp thoải mái hơn và in được lớn hơn. Full HD chỉ hợp khi cần quay rất dài, máy yếu hoặc bộ nhớ hạn chế.

Quay 60 khung mỗi giây có giúp khung hình nét hơn không?

Có thể, vì quay 60 khung cho phép màn trập nhanh hơn mà video vẫn mượt, và cho bạn nhiều khung để chọn. Nhưng trong phòng thiếu sáng, máy phải tăng độ nhạy sáng nên khung hình nhiễu hạt hơn. Đủ sáng thì 60 khung mới phát huy.

Vì sao video trong nhà xem thì ổn mà dừng lại khung nào cũng nhoè?

Khi thiếu sáng, máy chọn màn trập chậm để đủ sáng, mỗi khung mang vệt nhoè chuyển động. Xem liên tục mắt không nhận ra, dừng một khung thì lộ ngay. Cách khắc phục hiệu quả nhất là thêm ánh sáng để máy tự chọn màn trập nhanh hơn.

Ứng dụng camera của máy không cho chỉnh màn trập thì làm sao?

Bạn vẫn có thể ảnh hưởng gián tiếp: tăng ánh sáng, khoá phơi sáng rồi kéo độ sáng xuống nhẹ, quay ở số khung cao hơn. Một số ứng dụng quay video khác cho chỉnh thủ công, nhưng nên quay thử trước buổi quan trọng để quen.

Có nên bấm chụp ảnh trong lúc đang quay video không?

Nên, nếu máy hỗ trợ và tay bạn rảnh. Ảnh chụp trong lúc quay thường được xử lý như ảnh tĩnh, có khi rõ hơn khung hình cắt ra. Cần kiểm trên máy mình xem ảnh kiểu này có độ phân giải bao nhiêu, vì mỗi dòng máy khác nhau.

Phóng to bằng ngón tay khi quay có làm mất chất lượng không?

Trên nhiều máy, phóng to vượt mức của ống kính có sẵn là phóng to kỹ thuật số: cắt bớt khung rồi nội suy, mất chi tiết ngay từ lúc quay. Nên bước lại gần hoặc chuyển sang ống kính tele nếu máy có, thay vì phóng hết cỡ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138