PhongDai.comPhóng Đại
Phóng to ảnh bằng AI

Siêu phân giải là gì: AI phóng to ảnh khác cách phóng to thông thường ở đâu

Giải thích siêu phân giải bằng lời thường: phóng to kiểu cũ chia trung bình điểm ảnh, AI thì đoán chi tiết; được gì, mất gì và lúc nào nên dùng.

Young woman at a wooden desk in a small Hanoi apartment comparing two blank tablet screens side by side, seen from behind her shoulder, afternoon window light

Siêu phân giải là tên gọi của nhóm kỹ thuật dùng mô hình học máy để tạo ra một bức ảnh nhiều điểm ảnh hơn từ một bức ảnh ít điểm ảnh, bằng cách đoán xem chi tiết còn thiếu trông như thế nào. Chữ quan trọng nhất trong câu ấy là "đoán". Phóng to kiểu cũ chỉ kéo giãn những gì đã có, nên ảnh mềm đi nhưng không nói dối. Phóng to bằng AI thêm vào những nét mà máy cho là hợp lý, nên ảnh sắc hơn hẳn, đổi lại có lúc thêm cả thứ không có thật.

Bài này giải thích hai cách ấy ở mức người dùng thường cần biết: điểm ảnh mới sinh ra từ đâu, các loại mô hình khác nhau ra sao, AI giỏi ở loại ảnh nào và bó tay ở loại nào. Hiểu được nguyên lý, bạn sẽ tự quyết được khi nào nên bấm nút phóng to bằng AI, khi nào nên chụp lại hoặc đi tìm bản gốc lớn hơn.

Phóng to kiểu thông thường làm gì với điểm ảnh

Một bức ảnh số là một tấm lưới gồm các ô vuông nhỏ, mỗi ô mang một màu. Bức ảnh rộng 1.000 điểm, cao 750 điểm có tất cả 750.000 ô. Khi bạn muốn nó rộng 2.000 điểm, phần mềm phải làm ra gấp bốn lần số ô, tức ba ô mới cho mỗi ô cũ. Câu hỏi là ba ô mới ấy mang màu gì.

Cách đơn giản nhất là chép y nguyên màu của ô gần nhất, gọi là nội suy láng giềng gần nhất. Kết quả là ảnh to ra nhưng toàn những bậc thang vuông vức, đường chéo thành răng cưa. Cách thường dùng hơn là lấy trung bình có trọng số của bốn ô xung quanh (song tuyến) hoặc mười sáu ô xung quanh (song khối). Hai cách này cho ảnh mượt, không răng cưa, nhưng mọi đường biên đều nhoè đi một chút, vì màu ở rìa bị pha với màu bên cạnh.

Điểm cần nhớ: cả ba cách đều chỉ dùng thông tin có sẵn trong ảnh. Không có ô mới nào chứa một nét mà ảnh gốc không có. Vì vậy phóng to thông thường rất trung thực nhưng không bao giờ làm ảnh "nét hơn" được. Ảnh mờ phóng to lên vẫn mờ, chỉ là mờ trên một diện tích lớn hơn. Một số phần mềm thêm bước làm sắc sau khi nội suy, tức là tăng tương phản ở đường biên, khiến ảnh trông rõ hơn, nhưng đó vẫn là xử lý trên thông tin cũ.

AI siêu phân giải học cách đoán từ đâu

Mô hình siêu phân giải được huấn luyện trên rất nhiều cặp ảnh. Người ta lấy một bức ảnh lớn và nét, thu nhỏ nó lại, có khi thêm nhoè, thêm nhiễu, thêm lỗi nén để giống ảnh đời thường, rồi bắt mô hình tập biến bản nhỏ trở lại thành bản lớn. Sau hàng triệu lượt tập, mô hình rút ra được quy luật: một vệt màu như thế này ở rìa thường là sợi tóc, một mảng lấm tấm như thế kia thường là thớ vải, một đường cong mềm như vậy thường là mép lá.

Khi bạn đưa vào một bức ảnh mới, mô hình không tra cứu bức ảnh gốc nào cả, vì nó không có. Nó dựa vào quy luật đã học để vẽ ra chi tiết có khả năng cao nhất. Với những thứ phổ biến và có cấu trúc rõ, như da người, lá cây, gạch, vải, đoán thường rất khéo, đến mức mắt thường khó phân biệt với ảnh chụp thật. Với những thứ hiếm, nhỏ hoặc đòi hỏi chính xác, như chữ viết, con số, hoa văn riêng của một chiếc áo dài cụ thể, đoán dễ sai.

Đây là lý do một bức ảnh phóng to bằng AI có thể vừa đẹp hơn vừa sai hơn bản gốc. Đẹp vì nó có kết cấu sắc nét mà bản phóng to thường không có. Sai vì một phần kết cấu ấy do máy tự nghĩ ra. Chi tiết đã mất khi chụp, khi nén hay khi thu nhỏ thì không lấy lại được; thứ bạn nhận được là một phỏng đoán có học thức về chi tiết đó.

So sánh phóng to thông thường và phóng to bằng AI

Bảng dưới đặt hai cách cạnh nhau theo những tiêu chí người dùng hay quan tâm. Đây là xu hướng chung; từng công cụ cụ thể có thể khác, nên luôn xem kết quả trên chính ảnh của bạn.

Tiêu chíPhóng to thông thườngPhóng to bằng AI
Độ sắc ở đường biênMềm, hơi nhoè, càng phóng nhiều càng rõSắc, đường biên gọn, có khi sắc quá mức tự nhiên
Chi tiết nhỏ (tóc, vải, lá)Thành mảng mịn, mất kết cấuCó kết cấu, nhưng kết cấu có thể là do máy tự tạo
Độ trung thựcCao: không thêm gì không cóKhông bảo đảm: có thể thêm, đổi, bỏ chi tiết
Chữ, số, ký hiệuMờ nhưng giữ đúng hình dạng vốn cóCó thể biến chữ thành nét lạ, mất dấu tiếng Việt
Lỗi nén khối vuôngBị phóng to theo, lộ rõ hơnThường được làm sạch đáng kể
Thời gian, cấu hình máyGần như tức thì, máy nào cũng chạyCần máy khoẻ hoặc dịch vụ trực tuyến, mất từ vài giây đến vài phút

Đọc bảng này, bạn sẽ thấy hai cách không loại trừ nhau. Ảnh cần trung thực tuyệt đối, như ảnh làm bằng chứng hay ảnh có chữ quan trọng, nên giữ bản phóng to thông thường hoặc giữ nguyên bản gốc. Ảnh dùng để ngắm, để in treo tường, để đăng mạng thì bản AI thường cho cảm giác dễ chịu hơn nhiều.

Các dòng mô hình phóng to và tính khí của từng dòng

Mô hình học trực tiếp, kết quả an toàn. Dòng đầu tiên học cách giảm sai lệch trung bình giữa ảnh nó vẽ và ảnh thật. Kết quả nét hơn nội suy song khối rõ rệt nhưng vẫn hơi mịn, ít khi bịa chi tiết lố. Phù hợp khi bạn muốn cải thiện vừa phải mà không đổi tính chất ảnh.

Mô hình đối kháng, sắc và giàu kết cấu. Dòng này có thêm một mạng "giám khảo" chuyên bắt lỗi ảnh trông giả. Để qua mặt giám khảo, mạng vẽ học cách tạo kết cấu sắc như ảnh chụp thật. Ảnh ra rất bắt mắt, nhưng cũng chính dòng này hay sinh ra lá cây thành vân giun, da người thành sáp, tóc thành sợi đều tăm tắp.

Mô hình khuếch tán, tái tạo mạnh nhất. Dòng mới hơn vẽ lại ảnh từ nhiễu, dựa trên ảnh nhỏ làm gợi ý. Nhiều công cụ dùng dòng này có thanh chỉnh mức sáng tạo hoặc mức bám ảnh gốc. Để mức cao, ảnh có thể đẹp như ảnh studio nhưng khác đáng kể so với thật. Để mức thấp, nó cư xử gần giống hai dòng trên.

Mô hình chuyên cho khuôn mặt. Một số công cụ chạy riêng một mô hình chỉ để sửa mặt người, vì mặt là chỗ mắt người nhạy nhất. Mặt ra rất rõ, nhưng nguy cơ mặt đẹp hơn mà không còn giống người thật cũng cao nhất. Chuyện giữ đúng khuôn mặt có bài riêng ở danh mục ảnh chân dung của trang.

Mô hình chuyên tranh vẽ. Có mô hình được huấn luyện riêng cho tranh nét phẳng, hoạt hình, minh hoạ. Chúng giữ mảng màu sạch và nét viền gọn, thay vì rắc kết cấu ảnh chụp lên khắp nơi. Nhiều công cụ cho bạn chọn chế độ ảnh chụp hay tranh vẽ ngay từ đầu.

AI làm tốt ở đâu và bó tay ở đâu

Từ nguyên lý trên có thể rút ra một bản đồ thực tế. Nó giúp bạn đặt kỳ vọng đúng trước khi mất công thử.

  • Làm tốt: ảnh nhỏ nhưng sạch, chụp đủ sáng, lấy nét đúng, chỉ thiếu điểm ảnh, ví dụ ảnh cũ chụp bằng điện thoại đời đầu hoặc ảnh đã bị thu nhỏ khi gửi qua ứng dụng nhắn tin.
  • Làm tốt: ảnh bị lỗi nén khối vuông và viền nhoè quanh chữ do lưu đi lưu lại nhiều lần; nhiều mô hình được tập riêng để gỡ loại lỗi này.
  • Làm tốt: phong cảnh nhìn xa, kiến trúc có đường thẳng rõ, tranh minh hoạ nét phẳng, khi chọn đúng chế độ.
  • Làm kém: ảnh rung tay mạnh, chủ thể nhoè vì chuyển động; mô hình phóng to không phải mô hình khử rung, nó sẽ phóng to cả vệt nhoè.
  • Làm kém: chi tiết chỉ chiếm vài điểm ảnh trong ảnh gốc, như gương mặt người đứng xa trong ảnh đám đông, con chữ nhỏ trên bao bì ở góc ảnh.
  • Không làm được: khôi phục đúng nội dung đã mất, như đọc ra chữ, số, biển số, nhận ra một người cụ thể từ vài điểm ảnh. Kết quả lúc ấy là thứ máy vẽ ra, không phải thứ đã có.

Nếu ảnh của bạn rơi vào nhóm làm kém, đừng tăng hệ số phóng hy vọng cải thiện. Hãy xem lại danh mục làm nét ảnh mờ của trang để biết loại mờ đó còn cứu được bằng cách nào, hoặc cân nhắc chụp lại.

Vì sao "phóng to ra biển số" như phim là không thật

Phim hình sự hay có cảnh điều tra viên bảo máy "phóng to thêm", rồi một biển số mờ nhoè hiện ra rõ từng chữ. Ngoài đời, nếu biển số trong ảnh gốc chỉ là một vệt sáng rộng chục điểm ảnh, thông tin về từng con chữ đã không còn ngay từ lúc chụp. Không thuật toán nào lấy lại được thứ cảm biến chưa từng ghi nhận.

Một mô hình siêu phân giải đủ mạnh vẫn có thể vẽ ra một biển số trông rất rõ. Nguy hiểm nằm ở đây: những con chữ ấy là chữ máy đoán, có thể khác hoàn toàn chữ thật, nhưng trông thuyết phục. Cùng một ảnh, chạy hai công cụ khác nhau có khi ra hai biển số khác nhau.

Vì vậy có hai nguyên tắc cứng. Thứ nhất, ảnh nào có khả năng phải dùng làm chứng cứ, như ảnh va chạm giao thông, ảnh hiện trạng tài sản, khung hình từ camera nhà mình, thì giữ nguyên tệp gốc, không đưa bản phóng to bằng AI ra làm căn cứ. Nếu cần nhìn rõ hơn, hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền hoặc luật sư về cách giám định hợp lệ. Thứ hai, không dùng phóng to bằng AI để cố nhận dạng người lạ hay đọc thông tin của người khác: vừa sai về kỹ thuật, vừa có thể xâm phạm quyền riêng tư của họ.

Lần đầu thử phóng to bằng AI: năm bước để không thất vọng

Nếu bạn chưa từng dùng công cụ loại này, quy trình ngắn dưới đây giúp bạn thấy rõ AI đã làm gì với ảnh của mình, thay vì chỉ ngắm một bức ảnh to và đẹp rồi tin ngay.

  1. Sao lưu ảnh gốc vào một thư mục riêng, đặt tên rõ là bản gốc; mọi bản phóng to lưu sang chỗ khác, không ghi đè.
  2. Nếu dùng công cụ trực tuyến, kiểm tra trong ảnh có thông tin cá nhân không, như số nhà, giấy tờ, gương mặt trẻ em, màn hình có tin nhắn; che hoặc cắt bỏ phần đó trước khi tải lên.
  3. Bắt đầu với hệ số 2 lần và chế độ phù hợp với loại ảnh (ảnh chụp, tranh vẽ, có mặt người hay không); chưa vội chọn 4 lần.
  4. Mở bản gốc và bản phóng to cạnh nhau, phóng màn hình lên mức 100 phần trăm, soi các vùng dễ sai: chữ, mắt, răng, ngón tay, lá cây, hoa văn.
  5. Chỉ giữ bản AI nếu nó không thay đổi điều quan trọng của ảnh; nếu có chi tiết lạ, giảm mức sáng tạo, thử mô hình khác hoặc quay về phóng to thông thường.

Năm bước này mất thêm vài phút, nhưng giúp bạn tránh được cảnh in một bức ảnh khổ lớn rồi mới phát hiện mắt người thân bị vẽ lệch hay dòng chữ trên tấm bằng khen thành ký tự lạ.

Câu hỏi thường gặp

Siêu phân giải có làm ảnh mờ thành ảnh nét như chụp lại không?

Không hẳn. Siêu phân giải giỏi nhất với ảnh sạch nhưng nhỏ. Với ảnh mờ do rung tay hay lấy nét trượt, nó chỉ cải thiện được một phần và có thể vẽ thêm chi tiết không thật. Chụp lại vẫn là cách tốt nhất nếu còn chụp được.

Phóng to bằng AI có tăng dung lượng tệp không?

Có. Ảnh 2 lần có số điểm ảnh gấp bốn, ảnh 4 lần gấp mười sáu, nên tệp nặng hơn đáng kể, nhất là khi lưu định dạng không nén. Bạn nên chừa chỗ trống trên máy và trên bộ nhớ đám mây trước khi xử lý cả album.

Ảnh đã phóng to bằng AI có còn được coi là ảnh gốc không?

Không. Bản AI là bản đã qua xử lý và có thể chứa chi tiết do máy tạo ra. Hãy luôn giữ tệp gốc, ghi chú rõ bản nào là bản phóng to, nhất là khi ảnh dùng cho hồ sơ, sách, triển lãm hay có khả năng làm chứng cứ.

Vì sao hai công cụ cho hai kết quả khác nhau trên cùng một ảnh?

Vì mỗi công cụ dùng mô hình khác nhau, học từ dữ liệu khác nhau và có cách cài đặt mặc định khác nhau. Chỗ thông tin gốc càng ít, máy càng phải đoán nhiều, nên khác biệt càng lớn. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chi tiết ấy không đáng tin.

Có cần máy tính mạnh để dùng siêu phân giải không?

Nếu chạy trên máy, một card đồ hoạ có bộ nhớ khá sẽ nhanh hơn nhiều so với chỉ dùng bộ xử lý. Nếu máy yếu, bạn có thể dùng dịch vụ trực tuyến hoặc tính năng có sẵn trong một số ứng dụng điện thoại, nhưng phải cân nhắc chuyện riêng tư khi tải ảnh lên.

Đổi số dpi trong phần mềm có giống phóng to bằng AI không?

Không. Đổi dpi mà không đổi số điểm ảnh chỉ thay con số ghi kèm tệp về mật độ khi in, ảnh không thêm chi tiết nào. Phóng to, dù thông thường hay bằng AI, mới thật sự tăng số điểm ảnh. Phần dpi có bài riêng ở danh mục độ phân giải của trang.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138